De Kolonistendag op zondag 1 november in de culturele gemeente Westerveld is een bijzonder evenement. Bezoekers kunnen ervaren hoe het was om in de 19de eeuw als arme sloeber te leven in de Drentse armenkoloniën van de Maatschappij van Weldadigheid.
Jeltje van Nieuwenhoven opent de Kolonistendag op zondag om 11.00 uur. Van Nieuwenhoven is één van de bekendste nazaten van een kolonistenfamilie.
Het Drents Archief heeft uit kunnen zoeken waar de hoeve van haar voorouders heeft gestaan. Om 14.30 uur zal een andere bekende nazaat, Henny van der Most, aanwezig zijn. Van der Most gaat het eerste van een reeks informatieborden onthullen die bij alle monumenten en belangrijke plaatsen van de Maatschappij van Weldadigheid komen te staan. Zowel de opening als de onthulling vinden plaats in Park Frederiksoord.
De Kolonistendag speelt zich af op verschillende locaties in Frederiksoord, de oudste armenkolonie. Daar werden vanaf 1818 koloniehuisjes gebouwd voor armlastige gezinnen uit het hele land, die zich nuttig moesten maken door te werken op het land.
Activiteiten
Bezoekers van de Kolonistendag kunnen op verschillende locaties in Frederiksoord beleven hoe het de kolonisten verging. Met een gids maken ze een tocht maken langs de koloniehuisjes, waar zich veel lief en leed heeft afgespeeld. Kolonisten die de strenge regels van de Maatschappij van Weldadigheid overtraden, kwamen voor de Raad van Tucht. Wie daarvan getuige wil zijn, kan de waargebeurde rechtzitting bijwonen, die speciaal op deze dag wordt nagespeeld. Het theaterstuk is gebaseerd op het boek De Proefkolonie van Wil Schackmann. Een culinaire ervaring is het proeven van de Rumfordse soep, een voedzaam gerecht dat de kolonisten vaak kregen voorgeschoteld.
Voorouders
Met deskundige hulp van het Drents Archief kan iedereen onderzoek doen naar voorouders in de armenkoloniën. Het archief presenteert nieuwe gegevens, waarmee het mogelijk is exact de woning of de plek te lokaliseren waar een kolonistengezin in Frederiksoord gewoond heeft. Nazaten van kolonisten kunnen elkaar ontmoeten bij de Ontmoetingsboom.
Wil Schackmann, auteur van het boek De Proefkolonie, geeft met zijn lezing een smeuïg inkijkje in het wel een wee van de eerste kolonisten. Wie meer wil weten over de koloniën kan de lezingen volgen van Michiel Gerding en Thijs Rinsema. Daarnaast is er een programma voor kinderen, een rondrit naar de kolonie Wilhelminaoord en nog veel meer. Kortom, een onvergetelijke dag voor zowel inwoners van de gemeente Westerveld als nazaten van de kolonisten uit het hele land.
Vrije koloniën of Veenhuizen?
De armenkoloniën Frederiksoord, Willemsoord en Wilhelminaoord werden de vrije koloniën genoemd. Daarnaast kwamen er voor de opvang van weeskinderen, landlopers en bedelaars onvrije koloniën: de armengestichten in Veenhuizen en de Ommerschans. De activiteiten van de Kolonistendag in de gemeente Westerveld hebben betrekking op de vrije koloniën.